Chè Thái ở Việt Nam đã đổi gì so với Ruam Mit của Thái Lan

Mấy chục ly chè xếp kín mặt quầy, ly nào cũng một lớp nước cốt dừa trắng, bên dưới là thạch, là topping đủ màu, trên cùng một nhúm sầu riêng vàng. Nhìn ly chè đó, khó mà nghĩ nó có gốc gác từ một món tráng miệng nước cốt dừa lỏng bên Thái Lan.

Chè Thái có nguồn gốc từ đâu

Theo nhiều tài liệu ẩm thực, chè Thái bắt nguồn từ một món tráng miệng của Thái Lan tên là Ruam Mit, nghĩa là "trộn lẫn". Khi về Việt Nam, món này được người bán chè đổi đi rất nhiều, tới mức bản Việt bây giờ đã thành một món riêng, chỉ còn giữ lại cái tinh thần trộn nhiều thứ vào chung một ly.

Nhà Hami không phải nhà nghiên cứu lịch sử, nên phần gốc gác dưới đây chỉ kể lại theo những gì các bài viết ẩm thực hay nhắc tới. Còn phần sau, chuyện ly chè Thái ở quầy nhà Hami, là chuyện của mình, nói chắc được.

Ruam Mit, bản gốc bên Thái Lan

Người ta thường mô tả Ruam Mit là một chén tráng miệng có nước cốt dừa khá lỏng, pha với si-rô (có nơi dùng si-rô hoa hồng, có nơi dùng đường thốt nốt), ăn cùng đá bào. Trong chén là những thứ quen thuộc của xứ nóng: thạch sợi, hạt lựu làm từ củ năng bọc bột, bắp ngọt, đôi khi có mít.

Cái hay của Ruam Mit nằm ở chỗ nó nhẹ. Nước cốt dừa lỏng, ngọt thơm, ăn giữa trưa nắng cho mát chứ không phải để no. Cũng vì cái tên "trộn lẫn" mà mỗi gánh, mỗi nhà lại trộn một kiểu, không có công thức nào cố định.

Sang Việt Nam, chè Thái đã đổi những gì

Món ăn cũng giống người, đi tới vùng đất mới thì phải đổi mình một chút mới được thương. Theo cách mô tả phổ biến, chè Thái ở Việt Nam khác bản gốc ở mấy chỗ này:

	Ruam Mit (Thái Lan)	Chè Thái (Việt Nam)
Nước cốt dừa	Lỏng, pha si-rô	Đặc và béo hơn
Trái cây	Ít, thường là mít, bắp	Nhiều trái cây nhiệt đới hơn, nổi bật là sầu riêng
Topping	Thạch sợi, hạt lựu	Thêm nhiều loại thạch, trân châu, tùy quán
Cách ăn	Tráng miệng nhẹ	Ăn như một bữa xế, chắc bụng hơn

Nói gọn lại, bản Việt đậm hơn, nhiều thứ hơn, và có sầu riêng. Đây là chỗ nhiều người bất ngờ nhất: sầu riêng là thứ làm nên tên tuổi chè Thái ở Việt Nam, nhưng lại không phải thứ ai cũng thấy trong chén Ruam Mit bên kia.

Vì sao gọi là "chè Thái"

Người trong nghề hay kể lại rằng cái tên "chè Thái" do chính những người bán chè Việt đặt, vừa ngắn gọn dễ nhớ, vừa nhấn vào cái mới lạ của món có gốc ngoại. Có bài còn nói món này ban đầu gọi là "chè Thái Lan", sau người ta nói tắt thành "chè Thái". Nhà Hami chưa thấy tài liệu nào ghi rõ ai đặt tên và đặt từ khi nào, nên chỉ kể lại như lời truyền.

Có một điều nói chắc được: nếu mang một ly chè Thái sầu riêng kiểu Việt sang Bangkok, có lẽ người bản xứ sẽ ngạc nhiên, vì nó đã khác hẳn món họ quen. Cái tên vẫn là Thái, còn cái hồn đã thành Việt.

Ly chè Thái ở quầy nhà Hami

Trong thực đơn nhà Hami, món này tên đầy đủ là Chè Thái sầu riêng Hami, giá 42.000đ, nằm trong nhóm "Chè Quốc Dân Hamichee" và có gắn nhãn nhà Hami gợi ý. Nhà Hami xếp chè Thái vào cùng nhóm với chè bưởi, chè "Thương" Hami vì đây là những món làm nên tên tuổi của quán.

Nhà Hami là quán bán song song chè truyền thống và chè hiện đại. Chè Thái thuộc phía hiện đại, nhưng cách làm vẫn theo nếp của bếp nhà: nguyên liệu chè hiện đại cũng nấu tươi mới mỗi ngày như chè truyền thống, và quán giữ ba không là không phẩm màu, không chất bảo quản, không đi tắt.

Thứ nhà Hami thêm vào mà Ruam Mit không có

Nếu bản Việt đã đổi Ruam Mit một lần, thì nhà Hami đổi thêm một chút nữa theo cách của người Khánh Hòa: bỏ vào ly chè một nhúm hạt đác rim. Hạt đác không ăn một mình được, phải đi cùng chè, sữa chua hay trái cây mới ngon. Chè Thái có nước cốt dừa béo, có trái cây, nên hạt đác dẻo sần sật nằm trong đó rất hợp. Chị/anh gọi chè Thái mà muốn nhiều hạt đác hơn thì thêm topping hạt đác rim, 12.000đ một phần.

Hạt đác trong ly là hạt đác nhà Hami tự rim, rim lửa đều 8 tới 9 tiếng cho đường thấm vào tận trong hạt chứ không xào sơ. Nhà Hami rim hạt đác từ năm 2015, còn quán chè thì mới mở vài năm gần đây, nên có thể nói hạt đác là thứ có trước, chè Thái là món đi sau để đưa hạt đác tới tay nhiều người hơn.

Mang chè Thái về nhà

Chè Thái là món ly, tiện mang đi. Đơn giao hàng của nhà Hami để đá riêng cho mọi đơn, nên nước cốt dừa không bị đá tan làm loãng trên đường đi. Chị/anh ở trong Nha Trang xem cách đặt ở bài ship chè Nha Trang.

Thích chè Thái thì gọi món nào ở nhà Hami

Mấy món dưới đây cùng "họ" béo, có trái cây hoặc sầu riêng. Giá đã gồm VAT, lấy theo thực đơn hiện tại.

Món	Giá	Hợp với ai
Chè Thái sầu riêng Hami	42.000đ	Muốn đúng vị chè Thái, béo và nhiều topping
Chè hạt đác sầu riêng Hami	48.000đ	Mê sầu riêng và muốn hạt đác làm chính
Chè bánh lọt củ năng sầu riêng	42.000đ	Thích bánh lọt dai, củ năng giòn
Chè khúc bạch Hami	42.000đ	Muốn béo mà mềm mịn, không có sầu riêng
Chè dừa non hạt đác	30.000đ	Muốn vị dừa nhẹ hơn

Không ăn được sầu riêng mà vẫn tò mò chè Thái, chị/anh cứ hỏi quán trước khi gọi. Còn nếu đi một nhóm và muốn nếm nhiều món, thực đơn có chè mâm Hami 89.000đ cho 2 tới 3 người, gồm 6 chén chè và 1 chén hạt đác rim.

Câu hỏi thường gặp